Czerniak –złośliwy nowotwór

Fot. Paweł Bialic

Głównymi czynnikami ryzyka rozwoju czerniaka są: ekspozycja na promieniowanie ultrafioletowe (UV) zarówno naturalne (słoneczne), jak i sztuczne (solaria).

Główne umiejscowienie zmian spowodowanych czerniakiem to twarz i kończyny dolne u kobiet oraz tułów u mężczyzn. Istnieje też tzw. czerniak dystalny zlokalizowany w obrębie palców, najczęściej kciuka lub palucha stopy. Czerniak może rozwijać się również w obrębie spojówki oka oraz na błonach śluzowych jamy ustnej i narządów płciowych. Właściwie może jednak pojawić się wszędzie w obrębie skóry wcześniej niezmienionej oraz w obrębie istniejących już znamion.

– Czerniak najczęściej występuje w wieku średnim, częściej u kobiet. W niektórych rodzinach notuje się zwiększoną częstość występowania czerniaka. Większość z nich, chociaż nie wszystkie, to rodziny, w których stwierdza się zespół znamion dysplastycznych (duża ilość znamion, znamiona o różnej wielkości, nieregularnych obrysach i niejednolitym zabarwieniu, bywają duże o śr. od 5-15mm, przechodzą bez ostrej granicy do skóry otaczającej) – mówi  Ewa Mikuła, specjalista dermatolog z Centrum Dermatologii Medycyny Estetycznej i Laseroterapii w Rzeszowie. – 2 proc. czerniaków dotyczy osób poniżej 20 roku życia, ale tylko 0,3 proc. występuje przed okresem dojrzewania płciowego.

Czerniak to złośliwy nowotwór rozwijający się z komórek malanocytowych powstający w skórze niezmienionej lub w obrębie znamion barwnikowych, cechujący się tendencją do tworzenia przerzutów. Jego częstość występowania w Europie wynosi 12/100 tysięcy, w Australii i południowo-zachodnich Stanach Zjednoczonych jest większa i wynosi 40/100 tysięcy.

Groźne promieniowanie i genetyka
Głównymi czynnikami ryzyka rozwoju czerniaka są: ekspozycja na promieniowanie ultrafioletowe (UV) zarówno naturalne (słoneczne), jak i sztuczne (solaria). Szczególnie niebezpieczne są oparzenia skóry z okresu dzieciństwa. Groźne są np. urlopy w tropikach, kiedy skóra dostaje nienaturalnie dużą dawkę promieni słonecznych – mówi specjalista.

Kolejnym ważnym czynnikiem są zmiany melanocytowe, potocznie zwane pieprzykami, w obrębie których może dochodzić do rozwoju tego nowotworu. Chodzi szczególnie o znamiona atypowe czyli dysplastyczne. Istotne są również uwarunkowania genetyczne, czyli występowanie czerniaka w rodzinie oraz zaburzenia odporności i leczenie immunosupresyjne. Ogólnie rzecz biorąc, rasa biała jest obciążona znacznie większym ryzykiem zachorowania. Czerniak najczęściej atakuje bowiem osoby o bladej cerze, blond lub rudych włosach, niebieskich tęczówkach, łatwo ulegające oparzeniom słonecznym.

Do lekarza, gdy znamię się zmienia
– Powodem do niepokoju powinien być brak świadomej profilaktyki, a tę stanowi dermatoskopia znamion barwnikowych. Każdy powinien się odważyć na to proste badanie, aby dermatolog mógł ocenić obecne zmiany skórne i w zależności od czynników ryzyka ustalić częstotliwość kontroli oraz zwrócić uwagę na zmiany, które mają być poddawane obserwacji własnej pacjenta – mówi dr Mikuła. – Powinny zaniepokoić nas przede wszystkim cechy jakiejkolwiek aktywności w obrębie znamion, czyli nagłe powiększanie się, zmiana koloru granic, rumieniowa obwódka, świąd. Objawy takie jak krwawienie, owrzodzenie świadczą już o zaawansowaniu procesu. Przede wszystkim jednak powinniśmy zwrócić uwagę na występowanie nowych zmian, niekoniecznie zabarwionych. Istnieje bowiem odmiana bezbarwnikowa czerniaka, która może imitować inne łagodne wyrośla czy zmiany skórne.

Anna Moraniec

1
Dodaj komentarz

avatar
1 Comment threads
0 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
1 Comment authors
Edwin Recent comment authors
  Subscribe  
najnowszy najstarszy oceniany
Powiadom o
Edwin
Gość
Edwin

okropne paluchy:(