Jadowici zabójcy

Fot. Archiwum

Ukąszenia owadów, żmij, pajęczaków to niebezpieczeństwa letnich spotkań z przyrodą.

Reakcja organizmu człowieka na toksyny zawarte w jadzie latających i pełzających składników natury jest zawsze indywidualna i zależy od miejsca wkłucia. Większą ostrożność w kontaktach z przyrodą powinni wykazywać alergicy i małe dzieci. Co zrobić, gdy użądli nas pszczoła, szerszeń lub meszka, ugryzie żmija lub wkłuje się kleszcz? Jak złagodzić dolegliwości domowymi sposobami, a kiedy koniecznie udać się do lekarza?

Najczęstsze są użądlenia przez pszczołę, w której żądle znajduje się ok. 1 miligrama jadu. U osoby uczulonej na jad pszczoły może – już nawet po ukłuciu przez jednego owada – wystąpić reakcja alergiczna miejscowa lub “układowa” – mówi Danuta Myłek, specjalista alergologii i dermatologii ze Stalowej Woli. – Reakcję miejscową cechuje gwałtowny obrzęk i zaczerwienienie skóry (o średnicy 2 cm lub większej) z bolesnym pieczeniem i świądem, niekiedy z pęcherzykiem wypełnionym treścią surowiczą w centrum, aż do martwicy skóry i tkanki podskórnej. Odczynem układowym może być zespół wykrzepiania wewnątrznaczyniowego, niewydolność nerek, arytmia serca. Typowe objawy zespołu toksycznego to gorączka, zapaść krążeniowa, duszność, pokrzywka, zawroty głowy, wymioty, drgawki, omdlenia. Szczególnie groźny jest wstrząs anafilaktyczny, prowadzący nawet do zgonu pacjenta.

Pszczoły i osy przyciągają jaskrawe ubrania, perfumy o zapachu kwiatów i aromaty kuchenne. Pijąc czy jedząc na świeżym powietrzu słodkie napoje i potrawy musimy liczyć się z ich towarzystwem. Kiedy w pobliżu krążą pszczoły, osy lub szerszenie należy zachować spokój. Wymachiwanie rękami może ich zdenerwować i skłonić do ataku. W razie użądlenia przez osę na rankę należy przyłożyć lekko kwaśny kompres, żeby zobojętnić zasadowy jad owada. W przypadku pszczoły najpierw należy usunąć żądło (paznokciem lub wysterylizowaną igłą) następnie przemyć ją wodą z mydłem i nałożyć roztwór o zasadowym odczynie (soda oczyszczona) dla zobojętnienia kwaśnego jadu pszczoły.

Osoby nadwrażliwe na jad tych owadów powinny mieć przy sobie adrenalinę w jednorazowej strzykawce lub ampułkę z adrenaliną i strzykawkę, żeby móc ją natychmiast wstrzyknąć po użądleniu. Innym rozwiązaniem jest odczulanie, polegające na przyjmowaniu przez jakiś  czas mikroskopijnych dawek jadu pod skórę.
W razie wstrząsu, wielokrotnego użądlenia lub użądlenia w usta należy wezwać pogotowie lub odwieźć ofiarę użądlenia do najbliższego szpitala. W przypadku użądlenia w usta dobrze jest ssać kostkę lodu, która zmniejsza obrzęk.
Podobne są zasady postępowania z pacjentem w przypadku ukłuć przez osy, trzmiele i szerszenie.

Komary niegroźne, ale meszki już tak

Nieprzyjemnie brzęczące samice komarów atakują o świcie i zmierzchu, gdy wilgotność powietrza jest największa. Nie stanowią jednak większego zagrożenia, choć ich jednoczesne ukłucia w kilku miejscach u osób nadwrażliwych, zwłaszcza małych dzieci, mogą być przyczyną złego samopoczucia i stanów podgorączkowych.  Kuczmany -“miniaturki “komarów (o długości 1-4 mm) są bardziej niebezpieczne, ponieważ mogą zakażać wirusami działającymi m.in. porażająco na układ nerwowy.

Meszki nie przenoszą chorób, jednak ich ślina jest na tyle toksyczna, że po ukąszeniu może powodować silne i dokuczliwe reakcje alergiczne, bardzo silny świąd skóry. Do lekarza należy zgłosić się, gdy wystąpią objawy ogólne: bóle stawów, zaburzenia rytmu serca, dreszcze, podwyższona temperatura. Lekarza należy odwiedzić także wtedy, gdy wystąpią bardzo duże odczyny na skórze – wielkości orzecha włoskiego, a środek ukąszenia jest martwiczy – ciemny, czarny, a dookoła pojawiło się zaczerwienienie.

Domowymi sposobami na łagodzenie objawów po ugryzieniach meszek są chłodne okłady z roztworu wody i octu – łyżka octu na szklankę wody lub sody oczyszczonej – także łyżka sody na szklankę wody. Miejsce ugryzienia komara można przetrzeć plasterkiem cebuli lub sokiem z liścia babki.

Jady pająka i mrówki

Ukąszenia przez pająki zdarzają się bardo rzadko. Może jednak dojść np. do kontaktu z krzyżakiem ogrodowym, którego jad zawiera toksoalbuminę. W miejscu ukłucia przez krzyżaka może powstać miejscowy odczyn zapalny: zaczerwienienie, obrzęk, świąd i bolesne pieczenie. Osoby nadwrażliwe mogą dodatkowo czuć się osłabione, cierpieć na bóle głowy, stawów, brzucha. Do leczenia reakcji miejscowej wystarczą zimne okłady.

Nieprzyjemne bywają też kontakty z mrówkami, których jad zawiera przede wszystkim kwas mrówkowy. Reakcją na ukąszenie mrówki jest krótkotrwałe, bolesne pieczenie bez zmian skórnych, wykwity typu pokrzywki lub pęcherzyk z zaczerwienieniem wokół, pieczenie, świąd. Zmiany znikają w ciągu kilkudziesięciu minut. Objawami ogólnymi bywają niepokój i poczucie zagrożenia. Atak mrówek może być groźny dla alergików. W leczeniu wskazane są zimne okłady i roztwory alkalizujące (np. z amoniakiem) na skórę.

Po ukąszeniu przez żmiję

Jedynym polskim wężem jadowitym jest żmija zygzakowata, a skutki jej ukąszenia zależą od wielu czynników. Najgroźniejsze są ukąszenia w twarz, szyję, kark, krocze, a także u dzieci i osób starszych. Wiadomo też, że im młodsza żmija, tym jad bardziej toksyczny. Rokowania zależą również od czasu udzielenia pierwszej pomocy oraz kondycji zdrowotnej chorego przed kontaktem ze żmiją.

Objawy zatrucia jadem żmii to m.in. niepokój, zawroty, bóle głowy, bladość powiek, gorączka, przyspieszone tętno, zapaść, porażenia ośrodka oddechowego, obrzęk mózgu, martwica tkanek, niedokrwistość hemolityczna z niewydolnością nerek, uszkodzenie wątroby, serca, zapalenie węzłów chłonnych. Na ciele pacjenta widać ślad po ukłuciu przez zęby jadowe, obrzęki i sinoczerwone zabarwienie skóry w tej okolicy, przechodzące w martwicę, wylewy podskórne, czerwone smugi pełzające od miejsca ukąszenia. Pierwsza pomoc po ukąszeniu przez węża to unieruchomienie części ciała, gdzie nastąpiło ukąszenie. Wskazany jest zimny okład na okolice ukąszenia, można podać kawę lub herbatę, które wspomagają krążenie. Trzeba też starać się uspokoić poszkodowanego, gdyż stres pogłębia skutki zatrucia. Ofiarę należy jak najszybciej przetransportować do szpitala, który dysponuje surowicą.

Kleszcz – niemiła pamiątka z lasu

Po powrocie z lasu czy parku na pewno warto obejrzeć całe ciało pod kątem obecności kleszczy. Usuwanie kleszcza powinno odbywać się przy użyciu tępej pęsety lub specjalnego aparatu na podciśnienie. Miejsce wkłucia trzeba obserwować jeszcze przez kilka miesięcy. Bezpośrednio po ukłuciu występuje niewielki odczyn zapalny (1-2 cm). Gdy pojawi się w tym miejscu rumień o średnicy ponad 5 cm, może to świadczyć o boreliozie. Objawy kleszczowego zapalenia mózgu w pierwszym etapie choroby są bardzo podobne do grypy. Z reguły prawidłowe rozpoznanie ustalane jest wtedy, gdy choroba wchodzi w drugi etap i pojawiają się bóle głowy, gorączka, wymioty, nudności, utrata przytomności i zespół objawów neurologicznych.

Warto zaszczepić dziecko przeciwko kleszczowym zapaleniem mózgu, trzeba jednak pamiętać, że to nie zabezpiecza przed boreliozą, na którą nie ma szczepionki.

Przed ugryzieniem owadów można bronić się stosując olejki zapachowe, zioła, lampy owadobójcze i moskitiery zakładane na okna drzwi oraz wózki i łóżeczka.

Anna Moraniec

Skomentuj

Copyright © Super Nowości 2010-2016 Wszystkie prawa zastrzeżone.