Kobiety sześć razy częściej zapadają na choroby tarczycy

Obfite miesiączki, sucha skóra, ciągłe zmęczenie, wysoki poziom cholesterolu – to jedne z objawów niedoczynności tarczycy. Jest to schorzenie z powstałe na skutek błędu układu immunologicznego (odpornościowego), w którym organizm zwraca się przeciwko sobie. Z nieznanego powodu układ immunologiczny rozpoznaje białka tarczycowe jako wrogie i niszczy je.

- Tarczyca to ważny gruczoł wydzielania wewnętrznego, który odgrywa kluczową rolę w organizmie. Produkowane przez nią hormony docierają do wszystkich organów i od poziomu tych hormonów zależy w dużej mierze funkcjonowanie całego organizmu – mówi prof. dr hab. n. med. Marek Grzywa, ordynator Oddziału Chorób Wewnętrznych, Nefrologii i Endokrynologii z Pracownią Medycyny Nuklearnej w Szpitalu Wojewódzkim nr 2 w Rzeszowie. – Dlatego zakłócenia w pracy tarczycy nie tylko pogarszają ogólne samopoczucie, ale mogą odbić się niekorzystnie na pracy np. układu nerwowego (spowolnienie funkcji intelektualnych, lęki, depresja), krążenia (zaburzenia rytmu serca, choroba niedokrwienna serca, podwyższenie cholesterolu, ciśnienia), pokarmowego (spowolnienie pracy jelit, zaparcia) oraz prowadzić do spowolnienia przemiany materii, niedokrwistości i zaburzeń krzepnięcia krwi. Zaawansowana niedoczynność bywa też przyczyną niewydolności oddechowej.

Warto wiedzieć:

Najlepszym naturalnym źródłem jodu są ryby morskie i owoce morza. Jednakże codziennym źródłem jodu jest sól jodowana powszechnie dostępna w sklepach Przy niedoborze jodu wskazany jest też pobyt nad morzem, gdzie z powietrzem wchłaniamy ten pierwiastek. Bałtyk należy do mórz bogatych w jod. Należy jednak mieć świadomość, że wypoczynkowy pobyt nad morzem nie ma istotnego znaczenia dla wyrównania niedoborów jodu ze względu na jego ograniczony czas. Korzystny jest za to pobyt w Ciechocinku. Jod zawierają również solanki w Iwoniczu, Rabce i Rymanowie. Źródłem jodu są ponadto pewne gatunki wód mineralnych.

Źródłami jodu (w 100 g) są:

flądra – 190 mcg,
kawior – 130 mcg,
dorsz – 120 mcg,
sardynki – 99 mcg,
wino białe – 70 mcg,
marchew – 61 mcg,
tuńczyk – 53 mcg,
wino czerwone – 50 mcg,
makrela wędzona – 44 mcg,
łosoś – 40 mcg,
ser biały – 40 mcg,
śledź – 30 mcg,
soki owocowe i warzywne – 30-40 mcg.

Pytania do eksperta

prof. dr hab. n. med. Marka Grzywy, ordynatora oddziału chorób wewnętrznych, nefrologii i endokrynologii z pracownią medycyny nuklearnej w Szpitalu Wojewódzkim nr 2 w Rzeszowie.

Jak diagnozuje się tarczycę

Choroby tarczycy możemy podzielić ogólnie: na zaburzenia w wydzielaniu hormonów (zbyt mało – niedoczynność, zbyt dużo – nadczynność),  na związane z nieprawidłowościami w budowie tarczycy: tarczyca guzkowa lub bezguzkowa, ale powiększona, zapalenia tarczycy i rak tarczycy. Metodami stosowanymi w identyfikacji chorób tarczycy, poza rozmową z pacjentem (wywiadem) oraz ręcznym badaniem gruczołu, są: badania hormonów: TSH -  mózgowego regulatora funkcji tarczycy, oraz tzw. wolnych hormonów tarczycy – FT3 i FT4. Do kolejnych badań należą USG tarczycy (określa wielkość i wykrywa nawet małe guzki), biopsja tarczycy i scyntygrafia tarczycy. To ostatnie badanie polega na wyznakowaniu tarczycy izotopem jodu lub technetem w celu uzyskania informacji o czynności całej tarczycy lub aktywności guzków. Jest to badanie stosunkowo mało znane, całkowicie bezpieczne i od kilku lat u nas łatwo dostępne, ale niedostatecznie wykorzystywane przez część lekarzy endokrynologów.

Które choroby tarczycy występują najczęściej?

Do najczęstszych należą tzw. wole guzkowe, czyli tarczyca zawierająca jeden lub więcej guzków. Są to zmiany w przeważającej mierze łagodne, szczególnie często występujące po 50. Roku życia. Dość nieliczne są guzki nowotworowe tarczycy. Rak tarczycy częściej występuje u nastolatków, dzieci i u osób w późnym wieku. Zwykle przybiera formę pojedynczego guzka, twardego, rosnącego dość szybko, ale może  także pojawiać się w wolu wieloguzkowym. Metodą rozpoznawczą raka jest biopsja guzka, a leczeniem zabieg operacyjny. Ogromna większość raków tarczycy, nawet tych dość zaawansowanych, jest obecnie wyleczalnych. Budząca często obawy biopsja jest zabiegiem prawie niebolesnym (grubość igły porównywalna do stosowanej w zastrzykach domięśniowych), dająca 95 proc. gwarancję wykluczenia raka.

Czym różni się nadczynność od niedoczynności?

Nadczynność tarczycy ma najczęściej tło immunologiczne, związane z pojawieniem się w organizmie substancji pobudzających gruczoł do nadprodukcji hormonów. Jej objawy to chudnięcie, kołatanie serca, zaburzenia rytmu serca, czasem niewydolność krążenia, nadmierne pocenie, osłabienie, wypadaniu włosów, czasem biegunka i zaburzenia miesiączkowania. Jest to tzw. choroba Graves-Basedowa, która może czasem przebiegać z orbitopatią, zwaną dawniej wytrzeszczem tarczycowym. W 50 proc. można ją wyleczyć lekami doustnymi, w pozostałych przypadkach podaje się jod radioaktywny lub stosuje się operację tarczycy. Nadczynność tarczycy może pojawiać się także w wolu guzkowym, wtedy należy sięgać po leczenie radiojodem lub rzadziej leczenie operacyjne. Niedoczynność tarczycy jest najczęściej skutkiem bezobjawowego  immunologicznego zapalenia tarczycy. Jej objawy to sucha skóra, przybieranie na wadze, wypadanie włosów, trudności w koncentracji uwagi, senność, zaburzenia miesiączkowania, czasem bezpłodność. Leczenie niedoczynności w rękach doświadczonego endokrynologa jest proste – polega na dobraniu dawki hormonu tarczycy podawanej raz dziennie.

Czy choroby tarczycy mogą zagrażać ciąży?

Kobiety planujące ciążę lub znajdujące się we wczesnym jej okresie powinny mieć koniecznie sprawdzony poziom TSH i FT4 dla wykluczenia nadczynności lub niedoczynności tarczycy ze względu na niekorzystny wpływ tych stanów na zdolność do zapłodnienia oraz przebieg ciąży.

Anna Moraniec

Skomentuj

Copyright © Super Nowości 2010-2016 Wszystkie prawa zastrzeżone.