Nie żyje Tadeusz Mazowiecki

Fot. Archiwum
Fot. Archiwum

WARSZAWA. Odszedł jeden z twórców III Rzeczypospolitej.

Ostatni premier PRL i pierwszy premier III Rzeczypospolitej, wybranym po wyborach 4 czerwca 1989 r., zmarł w poniedziałek (28.10.) nad ranem kilka minut po godz. 6. Do końca dni, mimo że chorował, był sprawny intelektualnie. Na wieść o śmierci Mazowieckiego flagi na stołecznych urzędach zostały opuszczone do połowy masztów.

– Nikt nie myślał, że on może odejść. Był w pełni siły intelektualnej – mówi Henryk Wujec, działacz opozycji z czasów PRL, a obecnie doradca prezydenta ds. społecznych. – Wiedzieliśmy, że on jest chory, ale po pierwszym pobycie w szpitalu wyszedł do domu. Pojawiła się jednak znowu gorączka i musiał wrócić – opisywał Wujec. W niedzielę syn Mazowieckiego miał odradzić wizytę u ojca, mówiąc, że jest słaby.

Popierał komunizm
Mazowiecki urodził się 18 kwietnia 1927 r. w Płocku. W wieku 11 lat stracił ojca. Bronisław Mazowiecki, znany lekarz, zmarł rok przed wybuchem II wojny światowej. W 1946 r. Tadeusz ukończył Liceum Ogólnokształcące im. S. Małachowskiego w Płocku, następnie rozpoczął studia prawnicze na Uniwersytecie Warszawskim, których nie ukończył.

W 1949 roku młody lewicujący, a także głęboko wierzący student Uniwersytetu Warszawskiego, związał się ze Stowarzyszeniem Pax założonym przez Bolesława Piaseckiego.
Był współzałożycielem, a w latach 1953 – 1955 redaktorem naczelnym „Wrocławskiego Tygodnika Katolików”. W 1953 r. w „WTK” opublikował artykuł krytykujący działalność biskupa Czesława Kaczmarka, skazanego w tym samym roku w procesie pokazowym.

Dotrwał w Paksie do 1955 r., kiedy został usunięty jako przywódca tzw. paksowskiej frondy, odłamu przeciwnego polityce zbytniego zbliżenia z komunistyczną władzą i wchodzenia w konflikty z hierarchią kościelną. Środowisko frondystów przeszło później do powstających od 1956 r. Klubów Inteligencji Katolickiej, których Mazowiecki był współzałożycielem.
W 1958 r. uzyskał zgodę władz na wydawanie miesięcznika „Więź”, którego naczelnym pozostał aż do 1981 r. Pod jego kierownictwem „Więź” wydała teksty popierające zmiany Soboru Watykańskiego II, ale zdarzały się tam również materiały lansujące np. tezę, że między marksizmem a katolicyzmem nie musi być sprzeczności.

Jako reprezentant środowiska katolików pozytywnie oceniających zmiany gomułkowskie w 1961 roku wystartował do Sejmu z listy katolickiego koła i pierwszy raz został posłem na Sejm PRL. W 1965 r. Mazowiecki był posłem Frontu Jedności Narodu zrzeszającego posłów pod skrzydłem PZPR-u. Jednocześnie reprezentował grupę działaczy KIK otwarcie krytykujących postawę prymasa Stefana Wyszyńskiego. Krytykę tego środowiska wykorzystała władza, by stosować represje wobec Prymasa Tysiąclecia i Kościoła katolickiego po słynnym orędziu polskich biskupów do niemieckich „Przebaczamy i prosimy o przebaczenie”.

Wybierany był przez kolejne trzy kadencje aż do czasu, kiedy jego przemówienia były niewygodne i skreślono go z listy kandydatów.

W 1976 r. przeszedł do opozycji
Pozbawiony możliwości kandydowania na urząd poselski, Tadeusz Mazowiecki stał się przeciwnikiem jakiejkolwiek współpracy z komunistyczną władzą i w 1976 r. związał się ściśle z ruchem opozycyjnym.

Kiedy w sierpniu 1980 r. wybuchły strajki na Wybrzeżu, stanął na czele Komisji Ekspertów Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego w Stoczni Gdańskiej, której zadaniem było wsparcie strajkujących w Gdańsku robotników w rokowaniach z władzą.

W 1981 r. Tadeusz Mazowiecki został redaktorem naczelnym „Tygodnika Solidarność”. Po wprowadzeniu stanu wojennego został aresztowany. Wyszedł na wolność jako jeden z ostatnich 23 grudnia 1982 r.

W maju i sierpniu 1988 r. uczestniczył w strajkach w Stoczni Gdańskiej. W 1989 r. uczestniczył w przygotowaniach Okrągłego Stołu i jako doradca Lecha Wałęsy stał się jednym z współautorów tego porozumienia.

Po czerwcowych wyborach 1989 r. Mazowiecki został posłem Obywatelskiego Klubu Parlamentarnego, a dwa miesiące później przyjął propozycję NSZZ „Solidarność” Lecha Wałęsy o utworzeniu rządu koalicyjnego, w którym obok polityków opozycji antykomunistycznej znaleźli się działacze ZSL i SD.

Plan Balcerowicza
24 sierpnia 1989 r. Sejm powołał Tadeusza Mazowieckiego na stanowisko prezesa Rady Ministrów. W ten sposób Mazowiecki przeszedł do historii jako premier pierwszego po wojnie niekomunistycznego rządu, który przeprowadził wiele gruntowych reform, zwłaszcza gospodarczych (tzw. plan Balcerowicza).

Oskarżany był przez politycznych oponentów o chęć pojednania z działaczami dawnej PZPR i wybaczenia im win przeszłości, tzw. grubej kreski, choć w rozumieniu Mazowieckiego miała oznaczać ona brak odpowiedzialności jego rządu za szkody poczynione w gospodarce przez rządy komunistyczne.

W wyborach prezydenckich w listopadzie 1990 r. Tadeusz Mazowiecki starł się z Wałęsą. Przegrał wybory w I turze. Po przegranej, uznając za niemożliwe dalsze kierowanie rządem po atakach na jego osobę i przy malejącym poparciu społecznym, podał się do dymisji.

Założył dwie Unie
Utworzył Unię Demokratyczną, został jej przewodniczącym. W 1994 r. na Kongresie Zjednoczeniowym Unii Demokratycznej i Kongresu Liberalno-Demokratycznego Mazowiecki został wybrany przewodniczącym nowo powstałej partii – Unii Wolności.

W 1992 r. został wybrany Specjalnym Wysłannikiem ONZ w Bośni i Hercegowinie, jednak zrezygnował z tej funkcji w 1995 r. na skutek bezczynności wielkich mocarstw wobec zbrodni wojennych dokonywanych w czasie wojny w Bośni.

W 1997 Mazowiecki przedstawił w Zgromadzeniu Narodowym kompromisową preambułę do Konstytucji RP, napisaną wcześniej przez twórców „Tygodnika Powszechnego”, która umożliwiła jej przeprowadzenie przez Zgromadzenie Narodowe.

TVN 24/ps

0 0 vote
Article Rating
Subscribe
Powiadom o
guest
4 komentarzy
Newest
Oldest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ROMAN
ROMAN
7 lat temu

autor krechy jest pod krechą ale krecha pozostała dalej krechą

Ambroży
Ambroży
7 lat temu

Gruba krecha dla POLSKI- tyle!

kysyprzemysl
kysyprzemysl
7 lat temu

Odpowiadam za swe słowa,
– moderacja nie jest zdrowa.

kysyprzemysl
kysyprzemysl
7 lat temu

Zmarł Tadeusz Mazowiecki, – znany też od ,,Grubej Kreski”. I powiedzieć tu nie wstyd, – to był Wielki Polski Żyd. Kraj dziękuje mu za zmiany, – że do biedy jest zapchany. I za przemysł rozłożony, – nędzę widać z każdej strony. Za zniszczone też kopalnie, – za Śląsk co wygląda marnie. Za Kraj Żydom co sprzedany, – długi których nie oddamy. I za wielu dziś bogaczy, – i za wyzysk także pracy Za umowy dziś śmieciowe, – za umysły też nie zdrowe. Za umysły zniewolone, – obcych sprawy wywyższone. Za Rząd co jest dziś uległy, – chociaż kraj jest niepodległy.… Czytaj więcej »