Wątrobie najbardziej szkodzą leki i alkohol

Ultrasonografia jamy brzusznej jest jedną z metod diagnostyki wątroby. Fot. Archiwum

Maksymalna dawka paracetamolu dla osoby dorosłej wynosi 4 gramy na dobę. Jej przekroczenie może poważnie uszkodzić wątrobę i spowodować nawet zgon.

- Szacuje się, że ponad 1000 różnego rodzaju leków i produktów ziołowych może powodować uszkodzenie wątroby. Dane epidemiologiczne dowodzą, że u 2-5 proc. osób dorosłych kierowanych do szpitala z powodu znacznego uszkodzenia wątroby przebiegającego z żółtaczką, uszkodzenie spowodowane jest przez lek. Polekowe uszkodzenia stanowią też najczęstszą przyczynę ostrej niewydolności wątroby – mówi dr n. med. Krzysztof Gutkowski kierujący Oddziałem Gastroenterologii i Hepatologii w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym w Rzeszowie.

Wątroba jest największym narządem miąższowym organizmu ludzkiego i leży w prawym podżebrzu tuż pod przeponą. Ma podwójne unaczynienie tj. około 70 proc. krwi otrzymuje z żyły wrotnej, a 30 proc. z tętnicy wątrobowej. Żyła wrotna zbiera krew bogatą w składniki odżywcze z nieparzystych narządów jamy brzusznej tj. żołądka i jelit. Każdy rodzaj pokarmu po strawieniu i wchłonięciu trafia do wątroby. Tu składniki pokarmowe podlegają złożonym przemianom metabolicznym i są wykorzystywane do syntezy wielu związków tj. m. innymi albumin, czynników krzepnięcia, enzymów, hormonów i cholesterolu.

Wątroba nie tylko syntetyzuje, ale także odtruwa
- Wątroba odpowiada za wychwyt i metabolizm większości toksyn w tym leków trafiających do organizmu. Związki te podlegają złożonym przemianom biochemicznym za pośrednictwem licznych enzymów zlokalizowanych w komórkach wątroby tzw. hepatocytach. Każdy lek posiada specyficzny szlak rozkładu, czyli biotransformacji. U niektórych osób występują genetycznie uwarunkowane różnice w metabolizmie różnych leków, co może stanowić przyczynę ich toksyczności. Istnieją dwie główne drogi wydalana leków i ich metabolitów z organizmu. Pierwsza to nerki, a druga to żółć produkowana przez wątrobę. Aby lek lub jego metabolit mógł zostać usunięty z organizmu, wymaga on dobrej rozpuszczalności w wodzie. Tymczasem szereg leków przyjmowanych na drodze doustnej wykazuje właściwości lipofilne to znaczy jest rozpuszczalna w tłuszczach. Z tego względu głównym celem przemian metabolicznych zachodzących w wątrobie, jest zmiana charakteru tych związków z lipofilnego na rozpuszczalne w wodzie.

Pozbywając się leków…
Usunięcie leków i ich metabolitów to złożony proces. Biorą w nim udział białka enzymatyczne tzw. cytochromy. Jest wiele odmian tych białek i katalizują one różne reakcje. Najważniejsza grupa nazywana jest rodziną cytochromu P450. Zidentyfikowano ponad 30 odmian, tych białek. Biorą one udział w eliminacji m. innymi antybiotyków, leków przeciwbólowych i przeciwpadaczkowych. Niektóre leki przed wydaleniem z organizmu wymagają połączenia w wątrobie ze związkami zapewniającymi wytworzenie nietoksycznych metabolitów, po czym są eliminowane z żółcią.

Możemy jej pomóc lub przeszkodzić
Do czynników, które w istotny sposób wpływają na funkcję odtruwającą wątroby zalicza się m. innymi: dietę, wiek, spożywanie alkoholu, równoczesne zażywanie kilku leków, uwarunkowania genetyczne i choroby wątroby. Dla przykładu produkty takie jak zielona sałata, brukselka czy brokuły mogą poprawić pracę białek cytochromowych i przyspieszyć eliminację leków. Z kolei sok grejpfrutowy ma zdolność hamowania aktywności cytochromów, przez co wpływa niekorzystnie na metabolizm leków. Szczególnego pokreślenia wymaga przewlekłe spożywanie alkoholu. Alkohol etylowy zmniejsza stężenie glutationu tj. ważnego składnika procesów odtruwających, który chroni komórki wątroby przed działaniem toksycznych metabolitów lekowych. Nie bez znaczenia jest także dieta i stan odżywienia. Posiłki bogatobiałkowe zwiększają, a ubogobiałkowe wraz z niedożywieniem zmniejszają aktywność białek cytochromowych. Ponadto, głębokie niedożywienie szczególnie u osób nadużywających alkoholu, zmniejsza stężenie wspomnianego glutationu.

Anna Moraniec

Skomentuj

Copyright © Super Nowości 2010-2016 Wszystkie prawa zastrzeżone.