Żelazna Dama zmieniła Anglię

Margaret Thatcher, obok Jana Pawła II i prezydenta USA Ronalda Reagana, była najważniejszą osobowością II połowy XX wieku. Fot. PAP

LONDYN. Zmarła Margaret Thatcher.

Była brytyjska premier od wielu lat chorowała, zmarła w poniedziałek (8.04) na udar mózgu. Miała 87 lat. Thatcher była jedynym brytyjskim premierem w XX wieku, który rządził przez trzy kadencje, w 1979-90.  Nazywano ją „Żelazną Damą”.

Margaret Thatcher przyszła na świat 13 października 1925 roku w Grantham. Ojciec Margaret – Alfred Roberts – był pastorem Kościoła metodystów i prowadził sklep wielobranżowy. Matką Margaret była Beatrice, z domu Stephenson.

W polityce od lat 50.
Jako polityk Thatcher zadebiutowała na początku lat 50. Najmłodszą kandydatką z Partii Konserwatywnej zainteresował się wówczas bogaty przedsiębiorca Denis Thatcher, którego Margaret poślubiła w 1951 roku. Dwa lata później Margaret zdała egzaminy adwokackie i otrzymała uprawnienia do wykonywania zawodu. W tym samym roku urodziła także bliźniaki: Marka i Carol.

Fotel w Izbie Gmin zdobyła w wyborach w 1959 r. Popierała dekryminalizację kontaktów homoseksualnych oraz walczyła o legalizację aborcji. Sprzeciwiała się natomiast zniesieniu kary śmierci oraz ułatwieniom w procedurze rozwodowej. W 1966 roku wystąpiła z silnym atakiem na nowe rządowe propozycje podatkowe sygnowane przez Partię Pracy, które nazwała nie tylko krokiem ku socjalizmowi, ale i ku komunizmowi.

Bez szklanki mleka
Po zwycięstwie partii konserwatywnej w 1970 r. Margaret Thatcher została ministrem edukacji. W ciągu kilku pierwszych miesięcy urzędowania zmniejszyła budżet resortu szkolnictwa. Zdecydowała się także na niedofinansowywanie bezpłatnego mleka w szkołach. Te posunięcia wywołały falę masowych protestów.

19 stycznia 1976 roku Thatcher wygłosiła w ratuszu w Kensington (dzielnica Londynu) ciętą mowę przeciwko Związkowi Radzieckiemu, której najsłynniejsza część brzmiała następująco: – Rosjanie dążą do osiągnięcia światowej dominacji i szybko zdobywają kolejne środki do tego, aby stać się najpotężniejszym narodem, jakiego świat nie widział. Ludzie z sowieckiego Politbiura nie muszą się martwić o takie rzeczy jak brak społecznego zaufania. Oni stawiają na hasło „armaty zamiast masła”, podczas gdy my stawiamy wszystko przed armatami.

W odpowiedzi na to radziecka gazeta „Krasnaja Zwezda” nadała jej przydomek „Żelazna Dama”, który został szybko rozpowszechniony przez audycję Radia Moskwa i spodobał się samej zainteresowanej.

Ograniczyła rolę państwa w gospodarce
Wiosną 1979 r. Margaret Thatcher została pierwszą w brytyjskiej historii kobietą premierem. Jako premier doprowadziła do drastycznej redukcji roli państwa w gospodarce. Zmniejszyła podatki dochodowe do 25 proc., znacznie ograniczyła wydatki na cele publiczne, a także upowszechniła „demokrację prywatnej własności”. Za jej rządów prawie połowa dawnego sektora państwowego przeszła w ręce prywatne. O trzy miliony zwiększyła się liczba posiadaczy własnych domów. Liczba właścicieli akcji potroiła się. Rozwinął się przemysł przetwórczy, znacznie podniosła się wytwórczość, a wydajność przemysłowa w latach 1987-1988 była największa w Europie. Przedsiębiorstwa wyrastały jak grzyby po deszczu, choć sporo też bankrutowało.

W 1984 roku Thatcher rozpoczęła zamykanie nierentownych kopalń, co doprowadziło do wielkiej fali strajków. Spośród 171 kopalń nie strajkowało jedynie 30.
Znaczny wzrost bezrobocia i wprowadzenie niepopularnej reformy podatkowej odebrało jej zwolenników zarówno w społeczeństwie, jak i w obrębie własnej partii. W listopadzie 1990 r. Thatcher zrezygnowała z funkcji premiera.

W czerwcu 2003 r. została wdową. Rok później złożyła wzruszający hołd byłemu prezydentowi USA – Ronaldowi Reaganowi na jego pogrzebie w Waszyngtonie.

Polityka zagraniczna
W świecie stała się znana poprzez wojnę z Argentyna o Falklandy i jej rolę w ówczesnej Europejskiej Wspólnocie Gospodarczej. Legendarne stały się jej słowa „I want my money back” („Oddajcie mi moje pieniądze”), kiedy wywalczyła tzw. brytyjski rabat.

Thatcher była wierna swoim zasadom, uparta i wytrzymała. Bez względu na osobiste ryzyko opowiedziała się za rozpoczęciem procesu, który doprowadził do pokoju w Irlandii Północnej. Podczas zjazdu partii w Brighton ledwo uszła z życiem z zamachu IRA, trzech posłów wówczas zginęło.

Thatcher była premierem także w czasie upadku berlińskiego muru. Wobec zjednoczenia Niemiec była najpierw nader sceptyczna, potem jednak wspólnie z prezydentami USA i Francji opowiedziała się za zjednoczeniem.

Nauki ojca
Jak sama Margaret Thatcher wyznała po latach, to w skromnym sklepiku ojca nauczyła się kilku prostych prawd, których trzymała się jako premier: – Że nie wolno wydawać więcej, niż jest się w stanie zarobić. Że każdy dług warto jak najszybciej oddać. Że zawsze trzeba myśleć o tym, iż koniunktura może się zmienić na gorsze, i trzeba być na to przygotowanym. I wreszcie, że wpierw trzeba wymagać wiele od siebie, a dopiero potem oczekiwać czegoś od innych.

Tvn 24/ps

Skomentuj

Copyright © Super Nowości 2010-2016 Wszystkie prawa zastrzeżone.