Unikatowe szachy na wyciągnięcie ręki

Szachy sandomierskie prezentowane będą w pancernej gablocie. Fot. Muzeum Zamkowe w Sandomierzu

Bierki sandomierskich szachów są niewielkie. Wysokość największej nie przekracza 25 mm. Do kompletu pochodzącego
z XII wieku brakuje tylko trzech pionków. Odkopany w Sandomierzu przez archeologów zestaw jest jednym z najstarszych
w Europie. Datuje się go na XII wiek.

Bardzo rzadko można było je zobaczyć, ale od teraz będą już stale prezentowane. Taki eksponat to nie tylko gratka dla miłośników królewskiej gry, ale i dla fanów historycznych unikatów. 29 figurek szachowych znaleźli w 1962 r., podczas wykopalisk archeologicznych na Wzgórzu Staromiejskim, Eligia i Jerzy Gąssowscy – archeologowie z Polskiej Akademii Nauk. Bierki wykonane z poroża jelenia datowane są na XII w. i stanowią jeden z najstarszych zestawów w Europie. – Znalezisko do tej pory uznawane jest za unikatowe, przede wszystkim dlatego, że obejmuje prawie cały komplet bierek dla dwóch graczy (brakuje tylko trzech pionków). Co istotne, inne znane bierki szachowe lub pełne zestawy sprzed wielu wieków, w odróżnieniu od sandomierskich, najczęściej pozbawione są kontekstu odkrycia, przez co nie dają pełnych możliwości poznawczych jako źródło badań naukowych – informuje Monika Bajka na stronie Muzeum Zamkowego w Sandomierzu, które jest szczęśliwym posiadaczem sandomierskich szachów. – Bierki odkryte w Sandomierzu wykonane zostały w stylistyce arabskiej. W związku z zakazami Koranu, zabraniającymi realistycznego przedstawiania istot żywych, muzułmanie przekształcili pierwotne hinduskie wzory figur w formy abstrakcyjne, a warstwę znaczeniową ukryli pod postacią geometrycznych symboli. Sandomierskie bierki są niewielkie, wysokość największej nie przekracza 25 mm, stanowiły więc zestaw podróżny. Szachownica była zapewne wykonana ze skóry. Głębokość rytu linii ornamentu i wyrazistość „oczek” części bierek kontrastuje z płytszą ornamentacją pozostałych – w ten sposób odróżniano figury „czarne” od „białych” – wyjaśnia Monika Bajka, która dodaje: – Wiele kwestii pozostaje niewyjaśnionych. Być może ukryte w półziemiance bierki szachowe zostały po prostu skradzione rycerzowi albo kupcowi, który przywiózł je tu z odległych krain, a dla mieszkańców sandomierskiej osady były przedmiotem cennym lub magicznym, nawet jeśli sama gra była im obca.
Do 2018 r. szachy były własnością Instytutu Historii Kultury Materialnej w Warszawie, a potem Instytutu Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk. W Sandomierzu pozostawały w depozycie. Potem przeszły na własność Muzeum Okręgowego w Sandomierzu, które niedawno zmieniło nazwę na Muzeum Zamkowe i były prezentowane tylko na wystawach czasowych. Teraz będą dostępne dla zwiedzających cały czas.

mrok

Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments