
Naukowcy sprawdzili, czy nocne oczyszczanie mózgu da się pobudzić za pomocą starannie dobranego dźwięku. Stawką jest proces zachodzący podczas snu wolnofalowego, który może mieć znaczenie dla chorób związanych z odkładaniem się szkodliwych cząsteczek.
Wyniki opisane w „Science Medicine” pokazują, że dźwiękowe impulsy dopasowane do aktywności mózgu zwiększyły fale płynu mózgowo-rdzeniowego (CSF) u śpiących uczestników.
– Odkryliśmy, że jesteśmy w stanie zwiększyć rozmiar fali przepływu płynu mózgowo-rdzeniowego w trakcie snu, czego – o ile nam wiadomo – nie było dotąd żadnej metody pozwalającej na to – przyznaje Laura Lewis, neurobiolog z Massachusetts Institute of Technology (MIT). Grupę badanych tworzyło 14 zdrowych dorosłych; mieli od 18 do 52 lat.
Dźwięk zsynchronizowano z falami mózgu
Jak czytamy w Medonecie, ochotnicy kładli się do snu w skanerze rezonansu magnetycznego, a czepki EEG zapisywały pracę ich mózgów.
Badacze odtwarzali krótkie impulsy różowego szumu, czyli jednostajnego dźwięku podobnego do deszczu albo fal. Kluczowe było nie samo tło akustyczne, lecz moment podania bodźca: dźwięk zsynchronizowano z elektrycznymi falami mózgu. Właśnie w takim układzie naukowcy oceniali, jak zmienia się ruch CSF podczas snu.
Mechanizm oczyszczania łączy się z demencją
Znaczenie eksperymentu wynika z roli, jaką sen odgrywa w usuwaniu z mózgu zbędnych produktów przemiany materii. W tekście wskazano, że zaburzenia tego procesu mogą prowadzić do rozwoju choroby Alzheimera czy parkinsona. Neuroinżynier Joshua Levitt, współzałożyciel eurotechnologicznego start-upu CereBloom, dawniej związany z Boston University i Massachusetts Institute of Technology, tłumaczył w ScienceAlert, że w chorobie Alzheimera i innych formach demencji problemem jest m.in. nagromadzenie w mózgu cząsteczek amyloidu i tau.
– Jeśli uda nam się usprawnić usuwanie odpadów mózgowych, być może uda nam się zapobiec odkładaniu się tych blaszek, które prowadzą do chorób – dodaje naukowiec.
Mały eksperyment prowadzi do kolejnych testów
Autorzy badania podkreślają, że po raz pierwszy potwierdzili związek przyczynowy między falami mózgowymi a ruchem płynu mózgowo-rdzeniowego. Z ich ustaleń wynika też, że ten mechanizm można kontrolować. Lewis zapowiada, że skoro technologia wzmocniła przepływ CSF u zdrowych dorosłych podczas snu, badacze chcą zastosować ją u pacjentów i sprawdzić skutki. Jednocześnie eksperyment miał niewielką skalę, a wpływ zwiększonego ruchu CSF na zdrowie mózgu nadal wymaga dalszych badań.
Naukowcy zakładają, że metoda może posłużyć do badania znaczenia dynamiki płynu mózgowo-rdzeniowego dla pracy mózgu. W źródle wskazano także możliwe wykorzystanie jej przy testowaniu interwencji związanych ze starzeniem się, neurodegeneracją oraz zaburzeniami snu.