Od 1 października rusza nowy program badań przesiewowych raka płuca finansowany przez NFZ. Osoby z grup wysokiego ryzyka będą mogły wykonać niskodawkową tomografię komputerową (NDTK), bez skierowania. Program ma pomóc wykrywać raka płuca na etapie, gdy możliwe jest jeszcze leczenie radykalne. Czy i gdzie będzie można zrobić badanie na Podkarpaciu?
Ogólnopolski program profilaktyki raka płuc, finansowany przez NFZ, zastąpi pilotaż prowadzony w latach 2020-2023, w którym wykryto 330 przypadków tego nowotworu. Pilotaż nie obejmował Podkarpacia.
Badanie tylko dla osób z grup ryzyka
Do programu będą mogły zakwalifikować się osoby w wieku 55-74 lat z wieloletnią historią palenia tytoniu. Osoby w wieku 50-54 lata z takim samym obciążeniem tytoniowym i dodatkowymi czynnikami ryzyka (np. narażenie zawodowe na azbest, wywiad rodzinny raka płuca), a także osoby w wieku 55-74 lat, które także spełniają warunek historii palenia tytoniu i pięć lat wcześniej zakończyły leczenie raka płuca. Badanie będzie wykonywane bez skierowania. Po potwierdzeniu nowotworu pacjent otrzyma kartę DILO. Badanie jest bezpieczne dla pacjentów. Pozwala wykryć zmiany w płucach (np. małe guzki) na bardzo wczesnym etapie, zanim pojawią się objawy. Samo skanowanie trwa około siedmiu sekund, a cała wizyta zwykle 10–15 minut.
„Rak płuca pozostaje najczęstszym nowotworem złośliwym w Rzeczypospolitej Polskiej oraz główną przyczyną zgonów z powodu chorób nowotworowych. Głównym powodem jest późne rozpoznanie, które uniemożliwia wdrożenie leczenia radykalnego. Rak płuca jest nowotworem złośliwym, w którym 85-90 proc. zachorowań jest wywołanych ekspozycją na kilkadziesiąt substancji rakotwórczych zawartych w dymie tytoniowym” – napisano w dokumencie.
Gdzie badanie będzie można wykonać na Podkarpaciu? – Mamy już ogłoszony konkurs. Jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem, rozstrzygniemy go do połowy października – informuje Rafał Śliż, rzecznik prasowy POW NFZ w Rzeszowie.
Polska będzie trzynastym krajem, który wprowadzi systemowy program badań przesiewowych raka płuca z wykorzystaniem NDTK.
Główny problem raka płuca- wysoka umieralność
Według Krajowego Rejestru Nowotworów rak płuca od 1999 roku niezmiennie lokuje się w pierwszej trójce najczęściej diagnozowanych nowotworów w Polsce – w 2022 r. stanowił 11,5 proc. wszystkich zachorowań na nowotwory złośliwe. Ten trend utrzymuje się (bez większych wahań) od dwóch dekad. Zmianie ulega za to udział płci w rozpoznaniach raka płuca – zmniejsza się zachorowalność wśród mężczyzn, przy jednoczesnym jej wzroście wśród kobiet. W 2001 r. odsetek kobiet wśród wszystkich zachorowań wynosił 21,5 proc., natomiast w 2022 r. było to już 40,8 proc. W tym czasie stwierdzano rocznie średnio ok. 21,5 tys. nowych przypadków raka płuca – ponad dwukrotnie więcej wśród mężczyzn (średnio ok. 14,7 tys.) niż kobiet (średnio ok. 6,8 tys.)
Rak płuca jest też nowotworem o wysokiej umieralności. Wciągu ostatnich dwóch dekad z jego powodu co roku umierało średnio ok. 22 tys. osób, w tym 15,8 tys. mężczyzn i 6,3 tys. kobiet. Wynika to przede wszystkim ze zbyt późnej diagnozy, spowodowanej brakiem objawów w początkowych fazach rozwoju choroby. Późne rozpoznanie, gdy nowotwór jest już zaawansowany, negatywnie wpływa na rokowanie chorych.
