Na Podkarpaciu w pierwszych czterech miesiącach tego roku ZUS wypłacił 16 474 zasiłków macierzyńskich. Tylko 3 703 z nich popłynęło do ojców, a 12 771 do mam. W tym: w oddziale ZUS w Jaśle: mężczyźni: 1 018, kobiety: 3 227; w oddziale w Rzeszowie: mężczyźni: 2 685, kobiety: 9 544. W całym kraju w analogicznym okresie zasiłki macierzyńskie ZUS wypłacił 296 tys. rodzicom.
Z urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego najczęściej korzystają matki. Tylko w ciągu pierwszych czterech miesięcy tego roku z urlopu macierzyńskiego w kraju korzystało ponad 231,7 tys. kobiet, a tylko 64,3 tys. mężczyzn. W sumie w kraju od stycznia do kwietnia zostało wypłaconych 296 tys. zasiłków.
– Nawet 6 tygodni przed porodem ubezpieczona mama może już skorzystać z płatnego zasiłku macierzyńskiego. Z zasiłku macierzyńskiego może też skorzystać ubezpieczony ojciec dziecka – mówi Wojciech Dyląg, rzecznik prasowy ZUS na Podkarpaciu.
Jak dodaje rzecznik, dla osób ubezpieczonych – zasiłek macierzyński przysługuje za okres urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego oraz urlopu ojcowskiego. Z tego ostatniego może skorzystać tylko ubezpieczony tata dziecka.
Urlop macierzyński
– Po urodzeniu lub przyjęciu na wychowanie jednego dziecka okres pobierania zasiłku za okres urlopu macierzyńskiego, lub urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego wynosi 20 tygodni. Długość urlopu zwiększa się w przypadku urodzeni dwóch lub więcej dzieci podczas porodu.
Ważne dla mam, które rozpoczęły prowadzenie własnej firmy i mają ulgę na start, w czasie której nie płacą składek do ZUS.
– Gdy nie płacą składek oznacza to, że w czasie, gdy korzystają z ulgi na start – nie mają ochrony ubezpieczeniowej w zakresie ubezpieczeń społecznych, nie podlegają między innymi ubezpieczeniu chorobowemu, z którego wypłacany jest zasiłek macierzyński – przestrzega Wojciech Dyląg. – Dlatego warto dokładnie poznać obowiązujące przepisy i przygotować się do narodzin dziecka w zakresie uprawnień macierzyńsko-rodzicielsko-ojcowskich – dodaje.
Zwolnienie lekarskie w okresie ciąży
Jeżeli w okresie ciąży lekarz stwierdzi, że przyszła mama jest niezdolna do pracy, może wystawić zaświadczenie lekarskie o czasowej niezdolności do pracy (e-ZLA) z kodem B. Należy pamiętać, że zwolnienie lekarskie jest wystawiane z powodu choroby występującej w okresie ciąży, a nie z powodu ciąży. Sama ciąża nie jest powodem do wystawienia e-ZLA.
A co po narodzinach dziecka?
Narodziny dziecka to moment, w którym system ubezpieczeń społecznych przewiduje szeroki katalog uprawnień dla rodziców. Pierwsze z nich to zasiłek macierzyński, który zastępuje wynagrodzenie w czasie, gdy rodzic opiekuje się dzieckiem.
– ZUS będzie wypłacał zasiłek pod warunkiem, że mama jest ubezpieczona, czyli od jej pensji jest odprowadzana składka na ubezpieczenie chorobowe, która w przypadku niektórych umów lub własnej działalności jest dobrowolna.
Jak można podzielić zasiłek macierzyński?
Pierwsze 14 tygodni przysługuje wyłącznie mamie, pozostały okres może wykorzystać mama, a jeśli ona wróci do pracy, może zrezygnować z pozostałej części zasiłku na rzecz taty.
Kolejny przywilej rodziców to zasiłek macierzyński za okres uzupełniającego urlopu macierzyńskiego, który przysługuje zatrudnionym na podstawie umowy o pracę rodzicom dzieci przedwcześnie urodzonych oraz urodzonych w terminie, ale wymagających hospitalizacji.
Z zasiłku macierzyńskiego za okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres uzupełniającego urlopu macierzyńskiego możesz skorzystać, w przypadku gdy urodzi Ci się dziecko za wcześnie albo urodzi się o czasie, ale po urodzeniu wymagać będzie hospitalizacji, tj.: przed ukończeniem 28. tygodnia ciąży lub z masą urodzeniową nie większą niż 1000 g, po ukończeniu 28. tygodnia ciąży i przed ukończeniem 37. tygodnia ciąży i z masą urodzeniową większą niż 1000 g, po ukończeniu 37. tygodnia ciąży i jego pobytu w szpitalu, pod warunkiem, że pobyt dziecka w szpitalu po porodzie będzie wynosił co najmniej 2 kolejne dni, przy czym pierwszy z tych dni będzie przypadał w okresie od 5. do 28. dnia po porodzie.
Urlop rodzicielski z kolei – to dobrowolny, płatny urlop pracowniczy na opiekę nad dzieckiem. To najdłuższy etap wsparcia. Rodzice mają dużą elastyczność w dzieleniu się tym urlopem, który trwa w zależności od tego, ile dzieci się urodziło np. 41 tygodni – gdy urodziło się jedno dziecko lub 43 tygodni – gdy urodziło się co najmniej dwoje dzieci.
Jak mogą się nim podzielić rodzice?
Każdemu z rodziców przysługuje wyłączne, 9-tygodniowe, nieprzenoszalne prawo do części tego zasiłku, rodzice mogą jednocześnie lub naprzemiennie przebywać na urlopie rodzicielskim oraz pobierać zasiłek macierzyński a sam okres pobierania zasiłku można podzielić na maksymalnie 5 części aż do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko skończy 6 lat.
Co dla taty?
Zasiłek macierzyński za okres urlopu ojcowskiego, do którego prawo jest wyłącznym i samodzielnym prawem taty, niezależnym od uprawnień mamy. Przysługuje także wtedy, gdy mama nie podlega ubezpieczeniu chorobowemu i nie może korzystać ze świadczeń związanych z urodzeniem dziecka. Urlop ojcowski to okres zwolnienia od pracy, który przysługuje tacie zatrudnionemu na podstawie umowy o pracę na opiekę nad dzieckiem do czasu, aż dziecko skończy 12. miesiąc życia (albo aż upłynie 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia orzekającego przysposobienie dziecka i nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 14. roku życia).
Urlop ojcowski trwa 2 tygodnie (14 dni kalendarzowych). Tata może go wykorzystać jednorazowo lub w dwóch 7-dniowych częściach
Pełne informacje o ubezpieczeniach i świadczeniach jakie ZUS oferuje rodzicom zostały zebrane w przygotowanym przez ZUS „Poradniku dla rodziców”.
Działa też skrzynka e-mailowa mama@zus.pl, gdzie rodzice mogą wysłać pytanie i uzyskać informacje w indywidualnych sprawach.
Bezpłatny poradnik dla rodziców i opiekunów dzieci jest dostępny na stronie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
