Według oficjalnych komunikatów u papieża stwierdzono obecność niewielkiego guzka w płucu, który został wykryty na bardzo wczesnym etapie rozwoju i jest wyraźnie odgraniczony. Kamil Karpowicz, specjalista onkologii klinicznej, w rozmowie z Medonetem podkreśla, że gruczolakorak płuca nierzadko pojawia się także u osób, które nigdy nie paliły papierosów. Wskazuje również, że czynniki genetyczne i molekularne mogą mieć istotny wpływ na powstawanie tego nowotworu, dlatego nawet osoby prowadzące zdrowy tryb życia nie są całkowicie zabezpieczone przed zachorowaniem.
W trakcie rozmowy Elżbiety Glapiak z Medonet.pl z Kamilem Karpowiczem, lekarz wyjaśnia, czym jest guz płuca oraz jakie mogą być powody jego pojawienia się. Zwraca uwagę, że guz to ogólna nazwa dla nieprawidłowej masy w tkance, a jeśli jest on niewielki i ma kształt zbliżony do okrągłego, o średnicy do około trzech centymetrów, określa się go mianem guzka. Przyczyny powstawania takich zmian bywają rozmaite. Wśród nich znajdują się zarówno łagodne zmiany, takie jak blizny po przebytych infekcjach, ziarniniaki czy hamartoma, jak i nowotwory złośliwe, w tym pierwotny rak płuca lub przerzuty z innych narządów. Najistotniejszym czynnikiem ryzyka rozwoju raka płuca pozostaje palenie tytoniu, ale znaczenie mają także ekspozycja na radon, zanieczyszczenie powietrza, kontakt z azbestem, wiek oraz obciążenia rodzinne. Karpowicz zaznacza, że coraz więcej przypadków raka płuca dotyczy osób niepalących, dlatego nawet u takich pacjentów wykrycie guzka wymaga dalszej diagnostyki.
Na pytanie o symptomy, które mogą sugerować obecność guza w płucach, Karpowicz odpowiada, że początkowe zmiany zazwyczaj nie powodują żadnych dolegliwości. Guzki płucne są często wykrywane przypadkowo podczas badań obrazowych wykonywanych z innych powodów, podobnie jak w przypadku papieża, u którego zmiana została zauważona podczas rutynowych badań kontrolnych. Objawy pojawiają się zwykle w późniejszym okresie i mogą obejmować przewlekły kaszel lub jego zmianę, obecność krwi w plwocinie, duszność, ból w klatce piersiowej, nawracające infekcje dróg oddechowych, chrypkę, a także utratę masy ciała i uczucie zmęczenia. Brak bólu nie wyklucza obecności poważnych zmian, dlatego przypadkowe wykrycie lub badania przesiewowe mają ogromne znaczenie.
W zakresie diagnostyki guzów płuca lekarze opierają się na dwóch podstawowych filarach: badaniach obrazowych oraz ocenie pobranej tkanki. Najpierw wykonuje się zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej, a przede wszystkim tomografię komputerową, która pozwala precyzyjnie określić rozmiar, kształt i lokalizację zmiany. W razie potrzeby stosuje się także badanie PET-TK, umożliwiające ocenę aktywności metabolicznej oraz stopnia zaawansowania. Kluczowym etapem jest uzyskanie próbki tkanki do badania histopatologicznego, co można osiągnąć poprzez bronchoskopię, biopsję przez ścianę klatki piersiowej lub chirurgiczne usunięcie zmiany. W przypadku niewielkich guzków lekarze czasami decydują się na obserwację i powtarzanie tomografii, aby ocenić, czy zmiana się powiększa, zamiast natychmiastowego leczenia operacyjnego.
Karpowicz podkreśla, że nie każdy wykryty guzek płuca musi być nowotworem złośliwym. Wiele z nich, zwłaszcza tych o małych rozmiarach, okazuje się łagodnymi zmianami. Jednakże na podstawie samego obrazu tomograficznego nie zawsze można jednoznacznie odróżnić zmiany łagodne od złośliwych, dlatego ostateczną diagnozę stawia się dopiero po badaniu histopatologicznym. Często zabieg chirurgiczny pełni podwójną funkcję — pozwala zarówno usunąć zmianę, jak i uzyskać materiał do dokładnej oceny.
Sposób leczenia uzależniony jest od charakteru zmiany — czy jest ona łagodna, czy złośliwa — a w przypadku nowotworów także od ich typu, stopnia zaawansowania oraz ogólnego stanu zdrowia pacjenta. Łagodne guzki zwykle wystarczy usunąć lub obserwować. Wczesne postacie raka płuca leczy się przede wszystkim chirurgicznie, usuwając fragment lub cały płat płuca, co daje największe szanse na całkowite wyleczenie. W innych przypadkach stosuje się radioterapię, w tym precyzyjną radioterapię stereotaktyczną, chemioterapię, leczenie celowane oraz immunoterapię, często łącząc różne metody. Rokowania zależą głównie od stopnia zaawansowania choroby w momencie rozpoznania. Wczesne wykrycie, niewielka i dobrze odgraniczona zmiana, która zostaje usunięta chirurgicznie, zwykle wiąże się z bardzo dobrym rokowaniem, nawet jeśli okaże się nowotworem. Im bardziej zaawansowany jest proces chorobowy, tym trudniejsze staje się leczenie, dlatego przypadkowe, wczesne wykrycie ma tak duże znaczenie.
W świetle informacji dotyczących papieża wiadomo, że wykryto u niego niewielki, dobrze zlokalizowany guzek na wczesnym etapie, który ma zostać usunięty podczas operacji. W takiej sytuacji zabieg nie tylko pozwala na leczenie, ale również umożliwia ustalenie charakteru zmiany. Jeżeli okazałoby się, że zmiana jest złośliwa, to właśnie wczesne wykrycie i ograniczony charakter zmiany zwykle oznaczają korzystne rokowanie. Do momentu uzyskania wyniku badania histopatologicznego wszelkie dalsze wnioski byłyby jednak nieuprawnione.
Kamil Karpowicz, onkolog kliniczny, zwraca uwagę, że gruczolakorak płuca może pojawić się także u osób, które nigdy nie paliły papierosów. Ten typ nowotworu należy do grupy niedrobnokomórkowych raków płuca i często występuje u niepalących. W jego powstawaniu istotną rolę odgrywają czynniki genetyczne i molekularne, dlatego nawet osoby prowadzące zdrowy tryb życia nie są całkowicie chronione przed zachorowaniem.
Wybór metody leczenia zależy od stadium choroby oraz cech nowotworu i może obejmować zabieg chirurgiczny, chemioterapię, radioterapię, immunoterapię lub terapie celowane molekularnie. Kluczowe znaczenie ma dokładna diagnostyka, w tym badania molekularne.
Najważniejszym elementem profilaktyki raka płuca jest unikanie palenia tytoniu, zarówno czynnego, jak i biernego, oraz ograniczenie kontaktu z substancjami rakotwórczymi. U osób z podwyższonym ryzykiem zachorowania istotną rolę mogą odgrywać badania przesiewowe z użyciem niskodawkowej tomografii komputerowej. Mimo to rak płuca może rozwinąć się także u osób prowadzących zdrowy tryb życia, dlatego nie należy ignorować niepokojących objawów.
W przypadku papieża nie podano do publicznej wiadomości, jaki dokładnie typ raka został u niego rozpoznany i być może ta informacja nigdy nie zostanie ujawniona. Wiadomo natomiast, że prowadził on zdrowy tryb życia, dbał o dietę i nie palił papierosów. Nadal zdecydowana większość przypadków raka płuca dotyczy osób palących, ale około dziesięciu procent zachorowań występuje również u tych, którzy nigdy nie sięgali po papierosy.
Kamil Karpowicz jest onkologiem klinicznym oraz założycielem inicjatywy Onkolog Bez Granic. Od ponad dziesięciu lat wspiera pacjentów w walce z nowotworami, zwłaszcza rakiem piersi i płuca. Zwraca uwagę, że proces diagnozy to nie tylko kwestie medyczne, ale także emocje, podejmowanie decyzji, rozmowy z bliskimi i wiele niewiadomych. Pomaga pacjentom zrozumieć leczenie, przygotować się do kolejnych etapów terapii oraz odnaleźć spokój w trudnych momentach.
Czytaj w Medonecie: https://www.medonet.pl/narodowy-test-zdrowia-polakow/nowotwory/papiez-ma-gruczolakoraka-pluc-onkolog-czesto-wystepuje-u-osob-ktore-nigdy-nie-palily/bv2hxef
