Autor wielkich zwycięstw i wybitny dowódca związany z Rzeszowem. W czwartek odsłonięto tablicę z nazwą Mostu Załęskiego imienia Generała Stanisława Maczka. Uroczystość odbyła się dokładnie w 82. rocznicę wyzwolenia holenderskiej Bredy przez żołnierzy 1. Dywizji Pancernej pod dowództwem generała.
– To most, który od niedawna łączy dwa brzegi Wisłoka, ale i most, który łączy nas, Polaków z mieszkańcami Królestwa Niderlandów. Generał Maczek bronił w 1939 r. Rzeszowa, a w 1944 r. wyzwolił Bredę. Jest więc najlepszym patronem naszej współpracy. Dzisiaj jest znakomita okazja, żeby podziękować za to, że tak jak generał Maczek, 82 lata temu, wyzwalał i dawał wolność narodowi holenderskiemu, tak dziś właśnie wojska Królestwa Niderlandów strzegą naszego nieba przed militarnym zagrożeniem – mówił Konrad Fijołek, Prezydent Rzeszowa podczas czwartkowej uroczystości.
Ważny dzień także dla Holendrów
– To dla mnie ogromny zaszczyt, że mogę dziś uczcić pamięć generała Stanisława Maczka i jego bohaterskich żołnierzy. Wkład Polaków w wyzwolenie Holandii spod nazistowskiej okupacji, na trwałe zapisał się w naszej zbiorowej pamięci narodowej – zaznaczył Jennes de Mol, Ambasador Królestwa Niderlandów w Polsce. Jak dodał, obecnie żyjemy w nowej rzeczywistości europejskiej, w której pokój i bezpieczeństwo nie są już tak oczywiste. Jednak Holandia i Polska stoją ramię w ramię jako kluczowi partnerzy w Unii Europejskiej oraz ważni sojusznicy w ramach NATO.
– Ten most połączył nie tylko dwa narody w obronie bezpieczeństwa, ale jest też symbolem przyjaźni i współpracy gospodarczej, kulturalnej pomiędzy Polakami i Holendrami. Przemieszczając się tędy, będziemy sobie o tym przypominali i zawsze czcili naszego wspólnego bohatera, jakim jest generał Stanisław Maczek – wyraziła przekonanie Teresa Kubas-Hul, Wojewoda Podkarpacki.
Będzie pomnik generała
W uroczystości wzięli udział również: ppłk Pel van den Kerkhoff, attaché obrony Ambasady Królestwa Niderlandów, ppłk Lennart Cornelisse, dowódca niderlandzkiego kontyngentu wojskowego, Joey van Waaijenburg, chorąży, przedstawiciel niderlandzkich sił zbrojnych, Huub von Frijtag Drabbe, radca, szef Wydziału Ekonomicznego Ambasady Królestwa Niderlandów, a ze strony polskiej m.in. generał brygady Marcin Dusza, Dowódca 21. Brygady Strzelców Podhalańskich, ppłk. Przemysław Jarema, Dowódca 31 Batalionu Lekkiej Piechoty 3. Podkarpackiej Brygady Obrony Terytorialnej.
– Podrzuciłem pomysł, żeby wybudować w Rzeszowie pomnik generała Maczka. Cieszę się, że zarówno Prezydent, jak i Pani Wojewoda są mu przychylni – stwierdził Dowódca Podhalańczyków. – Warto zaakcentować, że 10 Brygada Kawalerii, stacjonująca w Rzeszowie, a którą dowodził Stanisław Maczek, była jedyną jednostką, która wykonała swoje zadania w kampanii wrześniowej. Generał to wzór do naśladowania.
Na zawsze pozostał wierny Polsce
Stanisław Maczek doświadczenie wojskowe zdobywał podczas I wojny światowej i w walkach o granice odrodzonej Polski. W 1938 r. objął dowództwo 10. Brygady Kawalerii, której siedzibą był Rzeszów. Tu Stanisław Maczek mieszkał w kamienicy narożnej przy ul. Unii Lubelskiej 2 i Dąbrowskiego. A służbę pełnił w sztabie generalnym 10 Brygady Kawalerii usytuowanym w Pałacu Letnim Lubomirskich. To jego rozkazy oraz rozkazy jego podkomendnych stanowiły o obronie Rzeszowa we wrześniu 1939 r.
Walkę z Niemcami kontynuował na Zachodzie. Dowodzona przez niego 1 Dywizja Pancerna przeszła szlak bojowy przez Francję, Belgię, Holandię i Niemcy.
Po wojnie generał nie wrócił do komunistycznej Polski. Osiadł w Edynburgu w Szkocji, gdzie bez emerytury wojskowej, utrzymywał się z pracy fizycznej. Zmarł 11 grudnia 1994 r. w wieku 102 lat. Zgodnie ze swoją wolą został pochowany wśród żołnierzy na cmentarzu w Bredzie.
Most Załęski im. gen. Stanisława Maczka jest, podobnie jak prowadząca do niego ulica, będą przypominały kolejnym pokoleniom Rzeszowian o tym wielkim człowieku i roli, jaką polscy żołnierze odegrali w historii Europy.
