Za tydzień, w środę, 12 sierpnia, będziemy świadkami jednego z najbardziej spektakularnych zjawisk astronomicznych – całkowitego zaćmienia Słońca. Cień Księżyca przemknie nad Arktyką, Grenlandią i Islandią, a następnie dotrze nad kontynent europejski. W pasie całkowitego zaćmienia znajdą się między innymi północne regiony Hiszpanii, gdzie na krótko dzień zamieni się w noc.
Maksymalny czas fazy całkowitej wyniesie około dwóch minut i 18 sekund. Czy niezwykłe zjawisko będzie można zobaczyć także w Polsce i na Podkarpaciu?
W naszym kraju zaćmienie nie będzie całkowite, lecz częściowe. Mimo to może dostarczyć obserwatorom niezapomnianych wrażeń. W Rzeszowie Księżyc zasłoni około 59 proc. tarczy słonecznej.
Zaćmienie Słońca z 12 sierpnia 2026 roku będzie pierwszym całkowitym zaćmieniem widocznym w kontynentalnej części Unii Europejskiej od 11 sierpnia 1999 roku.
W Polsce i na Podkarpaciu zobaczymy częściowe zaćmienie
Częściowe zaćmienie będzie można obserwować na większości obszaru Europy – od Białorusi po Portugalię. Zjawisko nie będzie jednak widoczne w części Ukrainy, Grecji, Bułgarii i Rosji.
Zaćmienie częściowe zobaczą również mieszkańcy znacznego obszaru Afryki Zachodniej, między innymi Mauretanii, Mali, Senegalu, Gambii i Gwinei, a także zachodniej części Afryki Północnej, w tym Maroka i Algierii.
Zjawisko będzie widoczne także w niemal całej Kanadzie, północno-wschodniej części Stanów Zjednoczonych, na Alasce oraz Grenlandii.
W Polsce głębokie zaćmienie częściowe przypadnie tuż przed zachodem Słońca. Mieszkańcy Podkarpacia znajdą się jednak w specyficznej sytuacji, ponieważ na wschodzie kraju Słońce najwcześniej znika za horyzontem.
W Szczecinie zachód Słońca nastąpi około godz. 20.30, natomiast w Rzeszowie – krótko po godz. 20.00. Oznacza to, że na Podkarpaciu końcowa część zjawiska nie będzie już widoczna.
Stopień zakrycia tarczy słonecznej będzie różny w zależności od regionu. Najlepsze warunki w Polsce będą panowały na zachodzie i południowym zachodzie kraju, gdzie Księżyc może zasłonić ponad 80 proc. powierzchni Słońca. W Rzeszowie zakrycie wyniesie około 59 proc.
Czas i widoczność
W Rzeszowie zaćmienie rozpocznie się około godz. 19.20. W miarę zbliżania się Słońca do horyzontu Księżyc będzie zasłaniał coraz większą część jego tarczy.
Najgłębszą fazę zjawiska widoczną z Rzeszowa będzie można obserwować tuż przed zachodem Słońca. Dlatego kluczowe znaczenie będzie miało znalezienie miejsca z odsłoniętym widokiem na zachodnią część nieba.
Czy zaćmienie będzie widoczne z balkonu?
Częściowe zaćmienie Słońca będzie można obserwować z balkonu, ale tylko pod warunkiem, że zapewnia on dobry widok na zachodni lub północno-zachodni horyzont.
Balkon od strony wschodniej uniemożliwi obserwację. Przeszkodą mogą być również wysokie budynki, drzewa, wzniesienia oraz inne obiekty zasłaniające zachodnią część nieba.
Ponieważ Słońce będzie znajdowało się bardzo nisko nad horyzontem, nawet niewielka przeszkoda może uniemożliwić zobaczenie zjawiska.
Jak bezpiecznie oglądać zaćmienie?
Na Słońce nie wolno patrzeć gołym okiem, również podczas częściowego zaćmienia. Do obserwacji należy używać specjalnych okularów wyposażonych w certyfikowany filtr słoneczny.
Zwykłe okulary przeciwsłoneczne, przyciemnione szkło, klisze fotograficzne ani płyty CD nie zapewniają odpowiedniej ochrony wzroku.
Nie wolno także patrzeć na Słońce przez lornetkę, lunetę, aparat fotograficzny lub teleskop bez prawidłowo zamontowanego filtra słonecznego. Skupione przez urządzenie promienie mogą w bardzo krótkim czasie doprowadzić do trwałego uszkodzenia wzroku.
Po zaćmieniu – noc Perseidów
Kilka godzin po zaćmieniu nastąpi maksimum aktywności roju Perseidów. W nocy z 12 na 13 sierpnia, przy sprzyjającej pogodzie i z dala od miejskich świateł, będzie można zobaczyć nawet kilkadziesiąt meteorów w ciągu godziny.
Do obserwowania Perseidów nie są potrzebne teleskopy ani lornetki. Najlepiej wybrać miejsce z szerokim widokiem na niebo i pozwolić oczom przyzwyczaić się do ciemności.
