
Szpitale powiatowe od lat zmagają się z narastającym zadłużeniem. Tymczasem projektowane przepisy dotyczące wynagrodzeń i zatrudniania lekarzy mogą dodatkowo pogorszyć ich sytuację. Na Podkarpaciu, według analizy przeprowadzonej wśród dyrektorów 17 szpitali, zagrożonych zawieszeniem lub zamknięciem może być aż 115 poradni specjalistycznych i 68 oddziałów szpitalnych.
Ogólnopolski Związek Pracodawców Szpitali Powiatowych (OZPSP) ostrzega, że kolejne fragmentaryczne zmiany nie rozwiążą problemów ochrony zdrowia. Ich konsekwencje zaś mogą odczuć przede wszystkim pacjenci.
Szpitale się zadłużają. Czy winni są dyrektorzy?
Sytuacja finansowa polskich szpitali jest coraz trudniejsza. Z danych przedstawionych podczas Szczytu Szpitali Powiatowych wynika, że w pierwszym półroczu 2026 roku aż 83 proc. spośród 589 analizowanych szpitali różnych poziomów zabezpieczenia odnotowało stratę netto. Ich łączny ujemny wynik finansowy przekroczył 6 mld zł, a zobowiązania osiągnęły 41,1 mld zł. Według przedstawionej analizy 248 placówek było praktycznie niewypłacalnych, a kolejnych 100 zagrożonych niewypłacalnością – informuje Natalia Kierasińska-Rufus z biura prasowego OZPSP.
Tak duża skala problemów wskazuje, że nie można tłumaczyć ich wyłącznie błędami w zarządzaniu poszczególnymi placówkami. OZPSP zwraca uwagę na trzy podstawowe przyczyny. Wyceny świadczeń niedostosowane do rzeczywistych kosztów leczenia. Kontrakty NFZ niewystarczające w stosunku do potrzeb. Brak pełnego pokrycia skutków ustawy podwyżkowej, oraz opóźnienia w rozliczaniu nadwykonań.
W praktyce szpital musi na bieżąco płacić pracownikom, kupować leki i zapewniać całodobową opiekę, choć na część pieniędzy za wykonane świadczenia czeka miesiącami. Nawet sprawne zarządzanie nie jest w stanie całkowicie zrekompensować takiej nierównowagi finansowej.
Nowe przepisy mogą jeszcze pogorszyć sytuację

Na problemy finansowe nakładają się projektowane zmiany dotyczące zasad wynagradzania i zatrudniania lekarzy. Choć ich celem jest ograniczenie kosztów i uporządkowanie zasad zatrudnienia, OZPSP ostrzega, że mogą przynieść odwrotny skutek. Zwiększyć trudności kadrowe i ograniczyć dostępność świadczeń.
Jednym z najbardziej problematycznych rozwiązań jest minimalny wymiar zatrudnienia lekarzy. W rozwiązaniu sejmowym przewidziano wymóg co najmniej połowy etatu, czyli około 19 godzin tygodniowo. W toku prac senackich rozważano obniżenie go do jednej czwartej etatu, czyli około 9,5 godziny tygodniowo.
Tymczasem wiele szpitali powiatowych utrzymuje poradnie specjalistyczne dzięki lekarzom pracującym przez kilka godzin tygodniowo, często w kilku placówkach. Przykładowo poradnia ortopedyczna może przyjmować pacjentów trzy razy w tygodniu, każdego dnia z udziałem innego specjalisty. Sztywne wymogi dotyczące wymiaru zatrudnienia mogą uniemożliwić utrzymanie takiego modelu, mimo że poradnia jest potrzebna mieszkańcom.
Podkarpacie pokazuje skalę zagrożenia. 115 poradni i 68 oddziałów

Problemy finansowe szpitala w Sanoku, którego zadłużenie przekroczyło 200 mln zł, są jednym z najbardziej widocznych przykładów trudnej sytuacji lokalnej ochrony zdrowia. Nie jest to jednak odosobniony przypadek.
Jak wskazał Paweł Pikul, członek Zarządu OZPSP, w rozmowie na antenie Radia Rzeszów (17 listopada), według wcześniej przedstawionych danych 15 z 18 analizowanych szpitali powiatowych na Podkarpaciu zakończyło 2025 rok z ujemnym wynikiem finansowym. W momencie analizy średnia strata netto wynosiła około 12 mln zł na placówkę. Późniejsze płatności za nadwykonania zmniejszyły wysokość strat.
Jeszcze większy niepokój budzą potencjalne konsekwencje nowych przepisów. Z odrębnej analizy przeprowadzonej wśród dyrektorów 17 szpitali na Podkarpaciu wynika, że zagrożonych zawieszeniem lub zamknięciem może być 115 poradni specjalistycznych i 68 oddziałów szpitalnych. Są to zagrożenia wskazane przez dyrektorów, a nie decyzje o likwidacji jednostek.
„Sytuacja szpitala w Sanoku nie jest wyjątkiem. Podobne problemy dotyczą wielu placówek na Podkarpaciu i w całej Polsce. Dyskusja nie powinna sprowadzać się wyłącznie do zadłużenia czy kosztów zatrudnienia. Najważniejsze pytanie brzmi: gdzie będą leczyć się mieszkańcy, jeśli lokalne szpitale i poradnie zaczną ograniczać działalność? Zamiast „walizkowych lekarzy” możemy doczekać się „walizkowych pacjentów” – zmuszonych do podróżowania od miasta do miasta w poszukiwaniu dostępnego leczenia.” – mówi Paweł Pikul, członek Zarządu OZPSP.
OZPSP: potrzebna kompleksowa reforma, a nie kolejne punktowe zmiany
Zdaniem OZPSP obecnych problemów nie rozwiąże ani samo ograniczanie kosztów zatrudnienia, ani łączenie szpitali, ani wprowadzanie kolejnych wymogów organizacyjnych. Bez uporządkowania zasad finansowania świadczeń i zapewnienia odpowiedniej liczby lekarzy zmiany mogą jedynie przenosić problemy z jednej części systemu do drugiej.
Związek postuluje wypracowanie ponadpolitycznej, wieloletniej strategii reformy ochrony zdrowia, obejmującej m.in. finansowanie świadczeń, zasady kontraktowania z NFZ, rozliczanie nadwykonań oraz organizację pracy personelu medycznego. Zmiany powinny być wdrażane etapowo, z odpowiednimi okresami przejściowymi i stałym monitorowaniem ich skutków.
„Od 26 lat pracuję w ochronie zdrowia i tak trudnej sytuacji jeszcze nie widziałem. Szpitale nie mają zapewnionego odpowiedniego finansowania, a my dokładamy im kolejne przepisy, które mogą uniemożliwić normalne funkcjonowanie poradni i oddziałów. Nikt nie neguje potrzeby uporządkowania wynagrodzeń lekarzy, ale nie można robić tego w oderwaniu od realiów funkcjonowania szpitali. Najpierw trzeba uporządkować cały system – finansowanie, wyceny świadczeń i wymagania dotyczące zatrudnienia. Inaczej zamiast naprawiać ochronę zdrowia, będziemy pogłębiać kryzys” – podkreśla Waldemar Malinowski, prezes OZPSP.
OZPSP apeluje, aby przed wprowadzeniem kolejnych regulacji przeprowadzić rzetelną ocenę ich skutków dla poszczególnych regionów i zapewnić pacjentom ciągłość leczenia. Reforma nie może oznaczać, że lokalne poradnie i oddziały przestaną działać, zanim mieszkańcy otrzymają realną możliwość skorzystania z opieki w innym miejscu.