Od dziś, 4 września mieszkańcy Rzeszowa i regionu oficjalnie korzystają z odnowionego Dworca Rzeszów Główny. To ostatnia część wielkiego projektu przebudowy ścisłego centrum Rzeszowa, inwestycja, która łączy nowoczesną infrastrukturę transportową i drogową z przestrzenią kultury i życia społecznego.
Wnętrze dworca po przebudowie jest przestronne i funkcjonalne. Mieści się tu jasny hol o powierzchni prawie 350 mkw., pełniący jednocześnie funkcję poczekalni. Prawdziwą perełką dworca są dwie mozaiki ścienne, zlokalizowane na ścianie wschodniej i zachodniej holu głównego, które zostały poddane całkowitej renowacji pod nadzorem konserwatora zabytków. Dodatkowo prowadzone badania odkrywkowo-badawcze pozwoliły na wyeksponowanie części zabytkowego malowidła zdobiącego ściany holu głównego po przebudowie w latach 60. XX wieku.
Ponadto podczas trwających prac remontowych odkryta została mozaika z polichromią, pochodząca z tego samego okresu, znajdująca się w sali dawnej restauracji. Całość tworzy kompozycję abstrakcyjną, w której delikatne malarstwo ścienne przeplata się z fragmentami zaprawy z zatopionymi w niej kamieniami. W poczekalni znajdują się elektroniczne tablice przyjazdów i odjazdów pociągów, gabloty z rozkładami jazdy, zegar oraz ławki wyposażone w porty do ładowania urządzeń mobilnych. We wschodniej części holu znalazły się pomieszczenia kas biletowych.
Nowością jest bezpośrednie zejście na poziom -1, gdzie jest parking oraz toalety. Utworzone na poziomie -1 przejście łączące infrastrukturę miejską oraz kolejową zostało również wykonane zgodnie z zaleceniami konserwatorskimi, eksponując najstarsze elementy konstrukcyjne dworca w postaci sklepień kolebkowych oraz kamiennych fundamentów. Na piętrze dworca jest posterunek Straży Ochrony Kolei oraz biura przeznaczone dla PKP Intercity. Na wszystkich piętrach znajdują się także lokale na wynajem, w których znajdą się m.in. lokal gastronomiczny oraz sklep. Istotną część powierzchni dworca zajmą lokale zagospodarowane przez miasto Rzeszów z przeznaczeniem m.in. na wypożyczalnię książek, miejsce organizacji wydarzeń kulturalnych czy też miejsce zabaw dla dzieci.
Na ten moment pasażerowie kolei czekali długo
Uroczystość oficjalnego oddania do użytku odnowionego i zmodernizowanego kolejowego Dworca Głównego w Rzeszowie odbyła się w czwartek po południu.
– Wiem, że na ten moment pasażerowie kolei czekali długo. Cieszę się, że dziś następuje ta upragniona chwila. Chciałbym bardzo serdecznie podziękować władzom samorządowym – Panu Prezydentowi Konradowi Fijołkowi za współpracę. Wiemy, że modernizacja tego budynku jest wkomponowana w szerszą inwestycję, która dotyczyła uporządkowania, przebudowania miejskiego terenu, który otacza dworzec – mówił podczas uroczystości w Rzeszowie Dariusz Klimczak, Minister Infrastruktury.
– To wielka radość i duma, że możemy oddać ten dworzec do dyspozycji mieszkańców. Rzeszów zawsze był miejscem szczególnym na mapie kolejowej Polski. Miejscem łączącym zachód ze wschodem, południe z północą. Obecnie odgrywa on jeszcze ważniejszą rolę ze względu na trudną sytuację międzynarodową, trudną sytuację tuż za granicą. Zmodernizowany dworzec w Rzeszowie tworzy tak naprawdę taką bramę do Podkarpacia – tu łączy się kolej z innymi rodzajami transportu dając komfort tym, dla których jesteśmy – pasażerom – powiedział Alan Beroud, Prezes Zarządu PKP S.A.
– Chciałbym bardzo serdecznie podziękować Panu Ministrowi i Panu Prezesowi PKP S.A. za osobiste uczestnictwo w tak ważnym dla miasta wydarzeniu jakim jest otwarcie przebudowanego głównego dworca kolejowego oraz za to, że Rzeszów jest postrzegany przez polski rząd jako miasto ważne i strategiczne. Jako samorząd staramy się wkładać jak najwięcej pracy i energii w to, by przywrócić renesans kolei – mówił Konrad Fijołek, Prezydent Rzeszowa. – Bardzo cieszymy się z przebudowanego dworca – to będzie prawdziwe centrum miasta. Nie tylko komunikacyjne, ale także kulturalne i społeczne. Wszystkie powierzchnie, jakie będą na tym dworcu, a które nie będą służyć obsłudze ruchu pasażerskiego, jako miasto wynajmiemy. I w tych wynajętych przestrzeniach będzie toczyło się życie kulturalne, społeczne, artystyczne, wystawiennicze. Będzie tu i filia biblioteki, i filia naszej instytucji kultury – Estrady Rzeszowskiej oraz Rzeszowskiego Domu Kultury. Tu będzie tętniło życie – dodał Prezydent Rzeszowa.
Rzeszowskie Centrum Komunikacyjne – część miejska
Wielki projekt komunikacyjny w Rzeszowie składał się z dwóch części: realizowanej przez miasto i przez PKP. Od 1 marca 2024 r. miasto oddało do użytku Rzeszowskie Centrum Komunikacyjne – inwestycję wartą 65,95 mln zł.
Centrum składa się z trzech zasadniczych elementów:
- Dwupoziomowego układu komunikacyjnego – na poziomie „0” znajdują się perony i stanowiska autobusowe, przystanki przesiadkowe, zadaszenia, stojaki rowerowe Bike&Ride, ładowarki dla autobusów elektrycznych, a także nowe nasadzenia zieleni i instalacje fotowoltaiczne. Na poziomie -1 powstał wielostanowiskowy parking, postój taxi i podziemne dojście do peronów PKP.
- Układu drogowego i transportowego – przebudowano ul. Bardowskiego i Grottgera, wybudowano rondo na skrzyżowaniu ul. Asnyka i ul. Grottgera, zmodernizowano układ komunikacyjny dla autobusów, wprowadzono nowoczesny system ITS, tablice informacji pasażerskiej i monitoring.
- Przebudowanego Placu Dworcowego – przestrzeń zyskała nową aranżację, lepiej integrującą transport autobusowy, kolejowy, rowerowy i pieszy.
Dworzec Rzeszów Główny – inwestycja PKP S.A.
Modernizacja dworca prowadzona była w latach 2022–2025 przez PKP S.A. i firmę Budimex S.A., w formule „zaprojektuj i buduj”. Wartość inwestycji to 48,5 mln zł, przy wsparciu środków z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko oraz Funduszy Europejskich dla Polski Wschodniej.
Najważniejsze efekty:
- przywrócenie modernistycznego wyglądu z lat 60. XX wieku,
- przestronny, jasny hol o powierzchni 350 m² z lamelowym sufitem i nowoczesnym oświetleniem,
- konserwacja historycznych mozaik,
- nowe tablice elektroniczne, zegar, gabloty i ławki z portami USB,
- pełna dostępność dla osób z niepełnosprawnościami,
- energooszczędne systemy grzewcze i wentylacyjne z odzyskiem ciepła, stolarka okienna i drzwiowa,
- bezpośrednie zejście na poziom -1 z parkingiem, toaletami i lokalami usługowymi.
Historyczne znaczenie
Dworzec Rzeszów Główny to obiekt o bogatej przeszłości. Pierwsza stacja kolejowa powstała tu w 1858 roku wraz z doprowadzeniem linii Kolei Galicyjskiej Karola Ludwika. W kolejnych dekadach budynek był przebudowywany – m.in. w latach 1889 -1890 (stacja węzłowa, wiata peronowa), 1908 – 1909 (rozbudowa w stylu secesyjnym), 1961–1962 (modernistyczna przebudowa). Dworzec ucierpiał podczas I wojny światowej (spalony przez wycofujących się Rosjan) i II wojny światowej (bombardowania w 1939 r.). Dzisiejsza modernizacja, prowadzona pod nadzorem konserwatorów, uszanowała jego powojenną modernistyczną tożsamość, zachowując elementy o najwyższej wartości historycznej.
Stacja kolejowa Rzeszów Główny to dziś ważny węzeł kolejowy. Znajduje się na międzynarodowej linii kolejowej E30 Zgorzelec – Medyka. Obsługuje pasażerów pociągów dalekobieżnych PKP Intercity podróżujących do Berlina, Wrocławia, Krakowa, Warszawy, Lublina, Świnoujścia czy Przemyśla, pociągów RegioJet z Pragi do Przemyśla, a także pociągów regionalnych POLREGIO m.in. do Mielca, Tarnowa, Stalowej Woli, Kolbuszowej czy Dębicy. Zgodnie z danymi Urzędu Transportu Kolejowego w 2024 roku stacja Rzeszów Główny obsługiwała średnio do 15,4 tys. pasażerów na dobę i zatrzymywało się na niej niemal 230 pociągów dziennie.
Dworzec jako centrum kultury
Nowością jest także nadanie dworcowi funkcji kulturalnych. W budynku powstaje Biblioteka na Dworcu – otwarta przestrzeń z książkami, czytelnią, kawiarnią, miejscem spotkań autorskich, warsztatów i koncertów. To rozwiązanie unikatowe w skali kraju, łączące podróżowanie z kulturą i edukacją.
Miasto chciałoby również ożywić puste tereny kolejowe, takie jak zabytkowa hala wachlarzowa, które mogą stać się przestrzenią nowoczesnej kultury, wydarzeń społecznych i artystycznych.
Rzeszowskie Centrum Komunikacyjne jest częścią dużego projektu transportowego o wartości 253,15 mln zł, z czego 179,1 mln zł stanowiło dofinansowanie unijne.
