Nowy Program Szczepień Ochronnych na 2027 r. rozstrzyga kwestię, która od miesięcy budziła oczekiwania części ekspertów i rodziców. Chodzi o miejsce szczepień przeciw HPV w kalendarzu oraz o dostęp do darmowych dawek dla młodych dorosłych.
Jak czytamy w Medonecie, preparat chroniący przed zakażeniem wirusem brodawczaka ludzkiego nie wszedł do katalogu szczepień obowiązkowych. W najnowszym Programie Szczepień Ochronnych nadal widnieje wśród szczepień zalecanych, choć wcześniej pojawiały się sygnały, że od 2027 r. może stać się obowiązkowy.
Program zachowuje dotychczasowy podział szczepień
Podczas briefingu prasowego w Warszawie 3 listopada 2026 r. szef GIS dr Paweł Grzesiowski przekazał, że program na 2027 r. obejmuje 30 szczepień, w tym 13 obowiązkowych. Dodał, że dokument zmienił strukturę i zawiera m.in. informacje o szczepieniach zalecanych dla niektórych grup zawodowych oraz szczepieniach przed wyjazdami w rejony endemiczne.
Obowiązkowa ochrona w Programie Szczepień Ochronnych nadal dotyczy gruźlicy, wirusowego zapalenia wątroby typu B, rotawirusów, błonicy, tężca, krztuśca, poliomyelitis, zakażeń wywoływanych przez Haemophilus influenzae typu b, pneumokoków oraz odry, świnki i różyczki.
Osobne zasady utrzymano przy ospie wietrznej. Obowiązek szczepienia obejmuje tylko wybrane grupy dzieci, przede wszystkim te, u których zakażenie mogłoby mieć szczególnie ciężki przebieg, oraz najmłodszych narażonych na częsty kontakt z wirusem. Dotyczy to m.in. dzieci przed leczeniem immunosupresyjnym i uczęszczających do żłobków.
Darmowe szczepienia HPV mają ograniczoną pulę
Równolegle zawężono dostęp do bezpłatnych szczepień przeciw HPV dla młodych dorosłych. Ministerstwo Zdrowia przekazało, że dodatkowa pula preparatu została rozdysponowana, a placówki nie mogą już składać nowych zamówień na szczepionki.
– Zainteresowanie programem jest ogromne. Przed programem wydawaliśmy ok. 200-300 dawek szczepionki miesięcznie – poinformował dr Grzesiowski. Dodał, że obecnie wydawano nawet 3-4 tys. dawek dziennie.
Od 1 listopada 2026 r. nie można składać nowych zamówień na szczepionkę przeciw HPV przeznaczoną do bezpłatnych szczepień młodych dorosłych w wieku 19-26 lat. Zapotrzebowania zgłoszone przed tą datą mają być realizowane stopniowo, według kolejności zgłoszeń i dostępności preparatu.
Program obejmuje wyłącznie preparat Cervarix, czyli szczepionkę dwuwalentną. Mogą z niego skorzystać osoby dorosłe, które ukończyły 18 lat, ale nie mają jeszcze 26 lat. Szczepienie trzeba rozpocząć przed ukończeniem 25. roku życia. Na program przeznaczono 59,4 tys. dawek, co pozwala w pełni zaszczepić 19,8 tys. osób.
Szczepienia w tym trybie trwają od 1 października 2026 r. do 31 maja 2027 r. Schemat obejmuje trzy dawki podawane w odstępach zero, jednego i sześciu miesięcy. Aby szczepienie pozostało bezpłatne, wszystkie trzy dawki trzeba przyjąć najpóźniej do końca maja 2027 r.
SARS-CoV-2 dominuje w infekcjach sezonowych
Główny Inspektorat Sanitarny śledzi sytuację epidemiologiczną i analizuje rozprzestrzenianie się chorób zakaźnych. Wśród infekcji sezonowych obecnie dominuje SARS-CoV-2, szczególnie u dzieci. Na drugim miejscu znajduje się wirus grypy, a aktywność RSV na razie pozostaje niższa. Podobny obraz widać także w innych krajach Europy.
Według danych przekazanych podczas briefingu Polacy częściej korzystają ze szczepień ochronnych. Do 25 października przeciw grypie zaszczepiło się ponad 1,6 mln osób, a preparat przeciw COVID-19 przyjęło ponad 133 tys. osób. Rośnie też zainteresowanie szczepieniami przeciw RSV: w tym sezonie skorzystało z nich 162,5 tys. osób, głównie seniorów, pacjentów z chorobami przewlekłymi oraz kobiet w ciąży.
Dr n. med. Paweł Grzesiowski przypomniał, że dorośli mogą szczepić się zarówno w placówkach podstawowej opieki zdrowotnej, jak i w wybranych aptekach. Dotyczy to również preparatów objętych refundacją.
GIS wskazuje zagrożenia poza Polską
Podczas briefingu szef GIS mówił też o wydarzeniach poza granicami kraju. W październiku we Francji odnotowano pierwszy w historii przypadek zakażenia człowieka wirusem Shamonda. Pacjent zmarł.
Eksperci monitorują również sytuację związaną z wirusem Ebola. Liczba potwierdzonych zakażeń na świecie przekroczyła 10,4 tys., dlatego choroba nadal pozostaje jednym z najpoważniejszych zagrożeń epidemiologicznych.
– Aktualnie nie ma szybkiego wzrostu zachorowań, ale wciąż dochodzi do nowych przypadków w kolejnych rejonach Kongo – podkreślił dr Grzesiowski.
Zagrożenia takie jak Mpox, wirus Shamonda czy narastająca lekooporność mają pokazywać, że zdrowia ludzi nie można oddzielać od zdrowia zwierząt i środowiska. W odpowiedzi GIS powołał interdyscyplinarny zespół ds. „Jednego Zdrowia” (One Health), który ma identyfikować nowe zagrożenia i przygotowywać rekomendacje dla systemu ochrony zdrowia.
Równolegle powstał zespół ds. chorób szczególnie niebezpiecznych oraz Centrum Operacyjne ds. Zagrożeń Zdrowotnych. Ich zadaniem ma być usprawnienie przygotowania państwa na epidemie i inne kryzysy zdrowotne. GIS zapowiada też działania edukacyjne, m.in. w ramach programu „Młodzi Świadomi”, poświęconego profilaktyce chorób przenoszonych drogą płciową.
Sanepid włączył się w kampanie onkologiczne
Dr Paweł Grzesiowski zwrócił także uwagę na kampanie Różowy Październik i Movember, w które w tym roku aktywnie włączyła się Państwowa Inspekcja Sanitarna. W ramach akcji „Pan i Pani — przebadani? A Ty?” eksperci zachęcają do regularnych badań i większej czujności onkologicznej, przypominając o nowotworach piersi, prostaty i jąder.
GIS przygotował materiały edukacyjne publikowane w internecie i mediach społecznościowych, a stacje sanitarno-epidemiologiczne prowadzą lokalne działania informacyjne w całym kraju. Pracownicy GIS mogli też uczestniczyć w warsztatach nauki samobadania piersi i jąder z wykorzystaniem specjalnych fantomów.
